ΓΕΝΙΚΑ

Το πρόβλημα της παχυσαρκίας

Ως παχυσαρκία ορίζουμε την κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αύξηση του λίπους του σώματος. Για να μπορέσουμε να ορίσουμε αντικειμενικά την παχυσαρκία και την βαρύτητά της, χρησιμοποιούμε διάφορους δείκτες, με πιο απλό τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ).

Η παχυσαρκία είναι ένα διαχρονικό πρόβλημα υγείας. Ήταν γνωστό από πάρα πολύ παλιά, αλλά εξακολουθεί να απασχολεί τα Συστήματα Υγείας, ακόμη περισσότερο σήμερα. Έχουν διασωθεί μέχρι σήμερα αγαλματίδια προϊστορικής εποχής που απεικονίζουν άτομα που πάσχουν από σοβαρή παχυσαρκία, με πιο γνωστό ίσως το κυκλαδικό αγαλματίδιο που βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες παγκοσμίως, η παχυσαρκία θεωρείται η δεύτερη προλήψιμη παθογόνος αιτία θανάτου μετά το κάπνισμα. Ενδεικτικό της υψηλής επικινδυνότητάς της είναι ότι προκαλεί τρεις φορές περισσότερους θανάτους απ’ ότι ο καρκίνος του εντέρου και του μαστού αθροιστικά! Αρκεί να αναφερθεί, ότι πάνω από το 1/6 του παγκόσμιου πληθυσμού είναι υπέρβαροι. Εξ αυτών τουλάχιστον 300.000.000 πάσχουν από νοσογόνο παχυσαρκία.

Στην Ελλάδα, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την αύξηση του φαινομένου της παχυσαρκίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat), η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη στην παχυσαρκία με ποσοστό 26,7% ενώ ειδικότερα στη παχυσαρκία των γυναικών μοιράζεται τη δεύτερη θέση με τη Μεγάλη Βρετανία με ποσοστό 17,8%.

Τα αίτια της παχυσαρκίας

Η παθογένεια της παχυσαρκίας είναι αρκετά πολύπλοκη.

Σπουδαιότερος προδιαθεσιακός παράγοντας θεωρείται η κληρονομικότητα (20-30%). Όταν ο ένας εκ των δύο γονέων είναι παχύσαρκος, η θεωρητική πιθανότητα παχυσαρκίας είναι 40%, ενώ στην περίπτωση που και οι δύο γονείς είναι παχύσαρκοι, η πιθανότητα διπλασιάζεται (80%)! Αν και ένας μικρός αριθμός ατόμων φαίνεται να είναι γενετικώς προστατευόμενος από την παχυσαρκία, η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων είναι ευάλωτοι.

Επίσης, ο «καλοπροαίρετος» υπερσιτισμός στην παιδική ηλικία επηρεάζει αρνητικά το μεταβολικό ρυθμό, αυξάνει τον αριθμό των λιποκυττάρων και προδιαθέτει στην εμφάνιση παχυσαρκίας στην ενήλικη ζωή.

Σημαντική είναι επίσης η επίδραση διαφόρων κοινωνικών, μορφωτικών, οικονομικών και ψυχολογικών παραγόντων. Η έλλειψη ενημέρωσης, η καθιστική ζωή και η ανθυγιεινή διατροφή μπορεί να οδηγήσουν εύκολα στην παχυσαρκία, ενώ επιπρόσθετα, ορισμένοι ψυχογενείς παράγοντες, το άγχος και το στρες ευνοούν την παχυσαρκία (ψυχογενής θεωρία).

Σε σπάνιες περιπτώσεις η παχυσαρκία μπορεί να οφείλεται σε μερικές κληρονομικές παθήσεις του μεταβολισμού (π.χ. σύνδρομο Prader Willi, σύνδρομο Cohen κ.λπ.).

Ουσιαστικά, το φαινόμενο της παχυσαρκίας στο μεγαλύτερο ποσοστό του οφείλεται στα χαρακτηριστικά της εποχής μας, όπως η αφθονία τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, λίπος και θερμίδες, καθώς και η καθιστική εργασία και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας.

Παχυσαρκία και κίνδυνοι για την υγεία

Η παχυσαρκία αποτελεί χρόνια νόσο, η οποία μειώνει αισθητά τη διάρκεια και την ποιότητα της ζωής και συνδέεται με την εμφάνιση προβλημάτων υγείας όπως:

  • Προβλήματα της καρδιάς και του κυκλοφορικού, συμπεριλαμβανομένων της υπερτάσεως και των αγγειακών εγκεφαλικών
  • Θρομβοεμβολικά προβλήματα
  • Επεισόδια του αναπνευστικού (χρόνια πνευμονοπάθεια, πνευμονική εμβολή, σύνδρομο υπνικής άπνοιας, άσθμα)
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Yπερλιπιδαιμία και υπερχοληστεριναιμία
  • Οσφυοϊσxιαλγία και προβλήματα στις αρθρώσεις
  • Δερματοπάθειες
  • Χολολιθίαση
  • Ακράτεια ούρων, νεφρολιθίαση
  • Διαταραχές της εμμήνου ρήσεως (αμμηνόρροια, δυσμηνόρροια)
  • Πολυκυστικές ωοθήκες
  • Κάποιες μορφές καρκίνου (μαστού, παχέος εντέρου, ενδομητρίου, προστάτη, κ.ά.)
  • Κατάθλιψη ή άλλα ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα
  • Κοινωνική απομόνωση